Puri Togariños – A Xanela

Biografía

Puri Torres Gariño, coñecida artisticamente como Puritogariño ou Puri Togariños, é unha pintora galega vinculada á localidade da Estrada (Pontevedra), onde desenvolveu gran parte da súa traxectoria artística e docente. Naceu na aldea da Casiña, no municipio de Cuntis, nunha contorna rural que marcaría profundamente a súa sensibilidade artística e os temas recorrentes da súa pintura. Desde a xanela da súa casa familiar contemplaba a paisaxe natural e o río Gaio, unha experiencia que espertou desde moi cedo o seu interese pola arte e a representación da natureza.

Aínda que a súa vocación artística manifestouse desde a infancia, o acceso á pintura non foi inmediato. Nun contexto social no que os materiais artísticos resultaban custosos e pouco accesibles, especialmente no ámbito rural, a artista comezou achegándose á arte a través do debuxo e outras actividades creativas. Durante a súa mocidade tamén se interesou polo deseño e a confección, chegando a crear pezas e deseños propios, algúns mesmo pintados a man, o que evidencia a súa temperá inclinación cara á expresión plástica e o traballo coa cor.

Tras casar moi novo e formar unha familia, Puri Torres trasladouse á Estrada, localidade coa que acabaría identificándose cultural e artisticamente. Alí iniciou unha etapa fundamental da súa vida ao abrir o seu propio estudo de pintura, primeiro nun ático situado na praza do Farol e posteriormente na súa vivenda da avenida de Vigo. Neste espazo desenvolveu simultaneamente o seu traballo creativo e a súa actividade docente, converténdose nunha das pioneiras no ensino da pintura na localidade.

Paralelamente continuou a súa formación artística. Estudou arte en Barcelona, onde profundou nas técnicas pictóricas e ampliou o seu coñecemento teórico e práctico da pintura. Tamén realizou numerosos cursos especializados e recibiu a influencia de profesores como Juan Luis López Carballo, quen contribuíu a orientar as súas primeiras inquietudes artísticas.

Traxectoria artística

A súa carreira expositiva comezou a principios da década de 1970, etapa na que presentou as súas primeiras mostras públicas. Co tempo a súa obra comezou a difundirse fóra de Galicia, participando en exposicións tanto no ámbito nacional como internacional, especialmente en Alemaña e en Arxentina.

Ao longo da súa traxectoria tamén destacou polo seu compromiso social e educativo. Durante dezasete anos traballou en programas impulsados pola Xunta de Galicia, orientados a promover a creatividade e a expresión artística entre a poboación maior. Percorreu numerosas localidades impartindo talleres de pintura e desenvolvendo proxectos de arte aplicada ao benestar persoal e emocional. Esta dimensión pedagóxica converteuse nun dos piares da súa carreira, pois entendía a arte como unha ferramenta de desenvolvemento persoal e de mellora da calidade de vida.

Entre os episodios máis singulares da súa traxectoria atópase a realización dunha pintura durante o Camiño de Santiago, obra que posteriormente chegou ao Vaticano a través da Orde do Camiño de Santiago e pasou a formar parte das coleccións relacionadas co papa Bieito XVI.

Proxectos de arteterapia

Os proxectos de arteterapia desenvolvidos por Puri Togariños constitúen unha das facetas máis destacadas da súa traxectoria, combinando a súa actividade artística cun forte compromiso social. A través do seu centro de arte e de diferentes programas culturais, promoveu talleres orientados a utilizar a pintura e outras técnicas plásticas como ferramentas de expresión emocional e desenvolvemento persoal. Estes proxectos dirixíronse especialmente a colectivos que poden beneficiarse do proceso creativo, como persoas maiores ou persoas con discapacidade, ofrecendo espazos onde os participantes poden experimentar con materiais artísticos e plasmar libremente as súas emocións e experiencias no lenzo. Na Estrada celebráronse varias edicións destes talleres, nos que os participantes presentan posteriormente as súas obras en actos públicos de clausura, evidenciando o carácter participativo e comunitario da iniciativa.

A filosofía destes proxectos baséase na idea de que a creación artística pode converterse nunha ferramenta de benestar e comunicación, permitindo ás persoas explorar o seu mundo interior e mellorar a súa autoestima a través do proceso creativo. Neste sentido, o labor de Puri Togariños sitúase na liña da arteterapia contemporánea, disciplina que utiliza a arte como medio para favorecer o autoconocimiento, a expresión de emocións e o desenvolvemento persoal, sen esixir coñecementos previos de técnicas artísticas.

Obra e estilo

A pintura de Puri Torres Gariño caracterízase por unha profunda conexión coa natureza e a paisaxe rural galego, elementos que aparecen de forma recorrente na súa obra desde as súas primeiras etapas. A artista atopou na contorna natural da súa infancia unha fonte constante de inspiración, transformando as paisaxes e escenas do campo en motivo central das súas composicións pictóricas.

Desde o punto de vista estilístico, a súa pintura parte dunha base figurativa e realista, especialmente nos seus primeiros traballos, onde se observa un interese pola representación fiel da natureza e dos ambientes rurais. Con todo, co paso do tempo a súa linguaxe pictórica evolucionou cara a unha pintura máis introspectiva e expresiva. A artista comezou a explorar unha dimensión máis persoal da arte, buscando reflectir emocións, estados de ánimo e experiencias vitais a través da cor e a composición.

Un dos trazos máis destacados da súa obra é precisamente o uso simbólico e emocional da cor. En determinados momentos da súa vida, os cambios persoais influíron directamente na súa produción artística. En etapas de dificultade ou introspección a súa pintura adoptou tonalidades máis escuras, mentres que en períodos de maior serenidade orientouse cara a gamas cromáticas máis luminosas e suaves. Esta relación entre emoción e cor constitúe un dos eixos expresivos da súa pintura.

A súa visión artística baséase na idea de que a pintura debe xurdir da experiencia interior do artista. En diversas ocasións defendeu a necesidade de “buscar dentro de uno mesmo” para atopar o verdadeiro sentido da arte, unha filosofía que se reflicte en series de obras orientadas a explorar o seu mundo interior e a súa evolución persoal. Ademais da súa dimensión estética, a obra de Puri Torres Gariño posúe unha clara dimensión humanista e social. O seu traballo pedagóxico con persoas maiores influíu notablemente na súa concepción da arte, entendendo a creatividade como unha forma de expresión emocional accesible a calquera persoa. Esta perspectiva contribuíu a achegar a pintura a colectivos que tradicionalmente non tiveran contacto co mundo artístico.

Entre as obras ou series máis coñecidas asociadas á súa traxectoria atópanse:

“Mansus Monstros”, presentada en Alemaña, onde a súa obra obtivo unha notable acollida.
“Encontro con Puri Togariños”, unha serie de óleos orientada á exploración interior e á renovación da súa linguaxe pictórica.
“Miradas”, obra presentada nunha exposición colectiva na Estrada.

Exposicións

Primeiras exposicións individuais na Estrada a comezos da década de 1970.
Exposicións en Vigo, algunhas delas apadriñadas polo pintor galego Laxeiro.
Exposición “Mansus Monstruos” en Alemaña, onde a súa obra tivo gran repercusión.
Exposicións en Buenos Aires, dentro da súa proxección internacional.
Participación en numerosas mostras colectivas en diferentes salas de Galicia.
Participación na exposición colectiva “Cores con palabras” na sala Abanca da Estrada coa obra Miradas.

Libros e proxectos

Puri Togariños non conta, polo momento, con libros publicados como autora única nos catálogos editoriais máis coñecidos. Con todo, si participou en algunhas publicacións relacionadas coa súa actividade artística. Un dos exemplos é o libro Zapatos máxicos (2018), do escritor Fernando González Graña e publicado por Edicións Fervenza, no que a artista colaborou como ilustradora xunto con outros creadores plásticos galegos. Ademais, a súa actividade cultural tamén está vinculada á publicación colectiva Cores con palabras, un proxecto que reúne obras pictóricas e textos literarios procedentes dun certame que combina pintura e poesía e que está relacionado co Centro de Animación e Artes Plásticas Togariños en A Estrada. Por outra parte, nalgunhas entrevistas mencionouse que a artista traballaba na elaboración dun libro propio baseado na súa experiencia artística e docente, aínda que non consta que esta obra chegase a publicarse.

En conxunto, a súa produción artística pode entenderse como un proceso continuo de procura persoal, onde a natureza, a emoción e a cor funcionan como elementos fundamentais para expresar unha visión íntima e reflexiva do mundo.